Wat is phishing?
Phishing (spreek uit: ‘fissing’) is een vorm van oplichting waarbij criminelen u een nepbericht sturen. Dat kan een e-mail zijn, een sms of een WhatsApp-bericht. Het doel is altijd hetzelfde: u laten klikken op een link, uw inloggegevens laten invullen of u geld laten overmaken.
De berichten lijken vaak afkomstig van een bekende organisatie of persoon. Daardoor is het lastig om ze op het eerste gezicht te herkennen. Het goede nieuws: bijna alle nepberichten hebben een paar kenmerken gemeen.
De meest voorkomende trucs
Nep-bank: u krijgt een bericht dat uw bankpas verloopt, dat er een verdachte betaling is gedaan of dat u ‘uw gegevens moet controleren’. U wordt naar een website gestuurd die precies lijkt op die van uw bank.
Nep-pakketbezorger: een sms dat uw pakket niet bezorgd kon worden, met een link om een klein bedrag aan verzendkosten of douanekosten te betalen. Ook als u helemaal geen pakket verwacht.
‘Hoi mam’ of vriend in nood: via WhatsApp krijgt u een bericht van een onbekend nummer. ‘Hoi mam, mijn telefoon is kapot, dit is mijn nieuwe nummer.’ Even later volgt de vraag om snel een rekening te betalen, omdat het eigen bankieren ‘nog niet werkt’.
Ook komen berichten voor van zogenaamd de Belastingdienst, een energiebedrijf of een webwinkel waar u een prijs gewonnen zou hebben.
Zo herkent u een nepbericht
Er is haast: ‘vandaag nog betalen’, ‘uw rekening wordt geblokkeerd’. Oplichters willen niet dat u rustig nadenkt.
U wordt gevraagd om in te loggen via een link, uw pincode of inlogcodes te geven, of geld over te maken naar een ‘veilige rekening’. Een echte bank vraagt hier nooit om, niet per mail, niet per sms en niet door de telefoon.
Het afzenderadres of de link klopt niet. Houd op de computer de muis boven een link (zonder te klikken) om te zien waar die echt naartoe gaat. Een vreemd webadres is een duidelijk alarmsignaal.
De aanhef is algemeen (‘Beste klant’), of er staan taalfouten in. Let op: tegenwoordig zijn veel nepberichten foutloos geschreven, dus een net bericht is geen bewijs dat het echt is.
Vertrouw het niet? Controleer het zelf
Klik niet op de link in het bericht. Ga in plaats daarvan zelf naar de website of app van de organisatie, door het adres in te typen of de app te openen die u altijd gebruikt. Staat daar niets bijzonders, dan was het bericht vrijwel zeker nep.
Krijgt u een WhatsApp-bericht van een ‘familielid’ met een nieuw nummer? Bel dan het oude, vertrouwde nummer van die persoon. Of stel een vraag waarvan alleen uw echte kind het antwoord weet. Maak nooit geld over voordat u iemand echt gesproken heeft.
Twijfelt u over een bericht? Verwijder het gewoon. Een echte organisatie neemt op een andere manier wel weer contact met u op.
Al geklikt of gegevens ingevuld? Dit doet u direct
Raak niet in paniek, maar handel wel snel. Hoe eerder u in actie komt, hoe groter de kans dat u schade kunt beperken.
1. Bankgegevens ingevuld of geld overgemaakt? Bel meteen uw bank. Gebruik het telefoonnummer op de achterkant van uw bankpas of op de officiële website van de bank, niet het nummer uit het bericht. De bank kan uw pas of rekening blokkeren.
2. Een wachtwoord ingevuld? Wijzig dat wachtwoord direct, en ook op andere websites waar u hetzelfde wachtwoord gebruikt.
3. Iets gedownload of een programma geïnstalleerd? Verbreek de internetverbinding van de computer en laat deze controleren op virussen.
4. Doe aangifte bij de politie als u geld kwijt bent. Meld de oplichting daarnaast bij de Fraudehelpdesk (fraudehelpdesk.nl), het landelijke meldpunt voor fraude. Daar kunt u ook terecht met vragen over wat u verder kunt doen.
Zo verkleint u de kans op oplichting
Zet tweestapsverificatie aan voor uw e-mail en andere belangrijke accounts. Dan heeft een oplichter aan alleen uw wachtwoord niet genoeg.
Houd uw computer, telefoon en programma's up-to-date en gebruik een goede virusscanner. Bespreek deze trucs ook eens met familie en vrienden: wie de trucs kent, trapt er minder snel in.
Stuur tot slot nooit een verificatiecode door die u per sms ontvangt, ook niet als een ‘bekende’ daarom vraagt. Met zo'n code kunnen criminelen bijvoorbeeld uw WhatsApp-account overnemen.
Hulp van Computerdoc
Heeft u op een verdachte link geklikt en wilt u zeker weten dat uw computer schoon is? Of wilt u dat iemand uw beveiliging eens goed nakijkt? Bel Computerdoc op 036 711 1011 (ma t/m vr 9:00–17:00). Meestal bent u binnen 24 uur geholpen, bij u thuis of op afstand.
Met Managed Werkplek Go (€ 9 per maand) heeft u antivirus en een firewall van Xcitium, voor Windows en Mac.
Computerhulp op afstand · Computerhulp aan huis · Antivirus van Computerdoc · Virus verwijderen: stap voor stap
Komt u er zelf niet uit?
Computerdoc lost uw computerprobleem op: bij u thuis of direct op afstand. Meestal bent u binnen 24 uur geholpen.